Trong nghiên cứu thống kê:
- Nghiên cứu thực nghiệm (Experimental study): Nhà nghiên cứu kiểm soát và chỉ định ngẫu nhiên (*Randomization*) các nghiệm thức lên các đơn vị thực nghiệm. Đây là điều kiện vàng để khẳng định mối quan hệ nhân quả.
- Nghiên cứu quan sát (Observational study): Dữ liệu được ghi nhận tự nhiên mà không thể can thiệp (ví dụ: nghiên cứu hút thuốc lá và ung thư phổi). Ta vẫn dùng ANOVA để so sánh các trung bình, nhưng việc kết luận nhân quả sẽ khó khăn hơn rất nhiều do tồn tại các biến gây nhiễu tiềm ẩn.