Năm 1953, Maurice Kendall phát hiện ra rằng giá cổ phiếu biến động ngẫu nhiên. Điều đáng ngạc nhiên là: sự ngẫu nhiên này không phải là lỗi, mà là dấu hiệu của một thị trường hoạt động hiệu quả. Bài viết này khám phá 5 sự thật phản trực giác xuất phát từ ý tưởng đó.
Khám phá của Maurice Kendall là nền tảng cho Giả thuyết Thị trường Hiệu quả (EMH). Ông không tìm thấy mô hình nào có thể dự đoán được trong giá cổ phiếu. Logic rất đơn giản: nếu một tin tức có thể dự đoán được (ví dụ: cổ phiếu A sẽ tăng giá), các nhà đầu tư thông minh sẽ mua nó ngay hôm nay, đẩy giá lên ngay lập tức. Bất kỳ thông tin nào có thể dự đoán được đều đã được phản ánh vào giá.
Do đó, giá cổ phiếu chỉ thay đổi để phản ứng với những thông tin mới và không thể lường trước. Vì thông tin mới là ngẫu nhiên, nên sự thay đổi về giá cũng ngẫu nhiên.
Sự ngẫu nhiên không phải là dấu hiệu của sự phi lý trí; nó là hệ quả tất yếu của việc các nhà đầu tư thông minh cạnh tranh với nhau để khám phá thông tin. Thị trường là một hệ thống xử lý thông tin nhanh như chớp.
Thị trường trở nên hiệu quả là do sự cạnh tranh khốc liệt. Hàng ngàn nhà phân tích thông minh, được trả lương cao luôn săn lùng lợi thế.
Hãy xem xét một quỹ 5 tỷ đô la: Cải thiện hiệu suất chỉ 0,1% mỗi năm sẽ mang lại thêm 5 triệu đô la. Với phần thưởng lớn như vậy, các quỹ sẵn sàng chi hàng triệu đô la cho nghiên cứu (thậm chí sử dụng hình ảnh vệ tinh bãi đỗ xe để ước tính doanh số).
Mặc dù hiệu quả, thị trường vẫn thể hiện các mô hình hành vi đáng kinh ngạc dường như mâu thuẫn với nhau:
Cách giải thích hợp lý nhất là thị trường có thể "phản ứng thái quá" với tin tức trong ngắn hạn (gây ra đà tăng), sau đó là một sự "điều chỉnh" trong dài hạn khi thị trường nhận ra sai lầm (gây ra sự đảo chiều).
Một thách thức lớn đối với EMH là sự tồn tại của các "dị thường" (anomalies) – những chiến lược đơn giản, dựa trên quy tắc đã mang lại lợi nhuận vượt trội trong lịch sử.
Tại sao các quy tắc đơn giản này lại hiệu quả? Có hai luồng giải thích:
Dù lý do là gì, ngụ ý gây sốc là: trong dài hạn, việc bỏ qua các dự báo phức tạp và chỉ mua các công ty "nhàm chán" (giá trị) lại là một chiến lược hiệu quả hơn.
Thị trường không phải lúc nào cũng hợp lý. Đôi khi, giá tài sản "tách rời khỏi mọi semblance của giá trị nội tại", tạo ra bong bóng đầu cơ (ví dụ: bong bóng dot-com).
Thách thức là bong bóng thường chỉ "rõ ràng" khi nhìn lại quá khứ. Ngay cả khi bạn tin chắc rằng thị trường đang định giá quá cao, việc đặt cược chống lại nó là cực kỳ rủi ro.
Chi phí bán khống và khả năng giá có thể tăng mạnh ngược lại vị thế của bạn trong ngắn hạn có thể xóa sổ danh mục của bạn rất lâu trước khi bạn được chứng minh là đúng.
Bong bóng có thể kéo dài hơn khả năng chịu đựng của bạn.
Thị trường vừa hiệu quả một cách đáng kinh ngạc (khiến việc đánh bại nó gần như không thể), nhưng đồng thời, nó không hoàn toàn hợp lý (vẫn có các dị thường và bong bóng).
Bằng chứng cho thấy quản lý chủ động phần lớn là một "nỗ lực lãng phí" và ngay cả các chuyên gia cũng phải vật lộn để đánh bại các quỹ chỉ số thụ động sau khi trừ phí.
Nếu cuộc chơi đánh bại thị trường gần như là không thể, vậy đâu là cách chơi thông minh và khôn ngoan nhất dành cho một nhà đầu tư cá nhân?
(Gợi ý: Thường là chấp nhận chiến lược thụ động, chi phí thấp).