Chào các bạn nhỏ! Hôm nay chúng mình cùng làm quen với một người bạn mới siêu "cool" trong thế giới toán học, đó là số thập phân. Nghe tên có vẻ "nguy hiểm" nhưng thực ra bạn ấy rất thân thiện đó!
Tưởng tượng bạn có một chiếc bánh pizza 🍕. Số thập phân giúp chúng ta nói về những miếng bánh nhỏ hơn một chiếc bánh nguyên vẹn.
Một số thập phân có hai phần, được ngăn cách với nhau bởi dấu phẩy (,).
Ví dụ, với số $$12,34$$, chúng ta có:
$$ \underbrace{12}_{\text{Phần nguyên}} , \underbrace{34}_{\text{Phần thập phân}} $$
Chúng ta đọc là: "mười hai phẩy ba mươi tư".
Đây là bản đồ bí mật về số thập phân, đừng cho ai biết nhé!
Số thập phân có những "phép thuật" riêng đó nha. Cùng khám phá nào!
Nếu ta thêm bao nhiêu chữ số 0 vào bên phải phần thập phân, giá trị của số đó không hề thay đổi!
Ví dụ: $$5,6 = 5,60 = 5,600$$
Giống như 6 miếng bánh to bằng 60 miếng bánh nhỏ hơn thôi mà!
Ngược lại, nếu một số thập phân có chữ số 0 ở tận cùng bên phải của phần thập phân, ta có thể xóa nó đi mà không làm thay đổi giá trị.
Ví dụ: $$7,800 = 7,80 = 7,8$$
Để so sánh hai số thập phân, chúng ta làm theo các bước sau:
Số thập phân có thể biến hình từ phân số đó! Siêu chưa?
Một phân số có mẫu số là 10, 100, 1000,... được gọi là phân số thập phân. Việc biến nó thành số thập phân cực kỳ dễ!
Mẹo nhỏ: Mẫu số có bao nhiêu chữ số 0 thì phần thập phân có bấy nhiêu chữ số!
Cùng xem một trận đấu so sánh nhé!
Trận 1: $$48,5$$ vs $$47,99$$
Phần nguyên $$48 > 47$$. Không cần suy nghĩ nhiều, $$48,5$$ thắng! Vậy: $$48,5 > 47,99$$.
Trận 2: $$6,78$$ vs $$6,8$$
Phần nguyên bằng nhau (đều là 6). So sánh phần thập phân:
Hàng phần mười: $$7 < 8$$. $$6,8$$ thắng! Vậy: $$6,78 < 6,8$$.
(Nhớ nhé: $$6,8$$ cũng chính là $$6,80$$, và $$78 < 80$$ phải không nào?)
Hành trình khám phá nào cũng có những "cái bẫy". Cùng nhận diện để không bị sập bẫy nhé!
Hay mắc phải: Bạn thấy $$3,12$$ và $$3,2$$. Vì $$12 > 2$$ nên kết luận $$3,12 > 3,2$$.
Sự thật là: Sai to rồi! Chúng ta phải so sánh từng hàng. Để dễ hơn, hãy làm cho phần thập phân có cùng số chữ số: $$3,2$$ chính là $$3,20$$. Bây giờ so sánh $$3,12$$ và $$3,20$$. Vì $$12 < 20$$ nên $$3,12 < 3,20$$.
✅ Sửa lại cho đúng: $$3,12 < 3,2$$
Hay mắc phải: Khi tính $$12,5 + 3,45$$, bạn đặt tính như sau:
12,5 + 3,45 -------
Sự thật là: Dấu phẩy phải được xếp thẳng hàng với nhau. Các hàng tương ứng (hàng đơn vị, hàng phần mười,...) cũng phải thẳng cột.
✅ Sửa lại cho đúng:
12,50 (ta có thể thêm số 0) + 3,45 ------- 15,95
Làm vài bài tập khởi động cho nóng người nào!
Bài 1: Trong số $$56,84$$, chữ số 8 thuộc hàng nào?
Chữ số 8 thuộc hàng phần mười.
Bài 2: Viết số thập phân: "Hai mươi lăm phẩy không trăm linh bảy".
Số đó là: $$25,007$$
Bài 3: Điền dấu (>, <, =) thích hợp vào chỗ chấm: $$9,5 ... 9,49$$
$$9,5 > 9,49$$ (Vì $$9,5 = 9,50$$, mà $$50 > 49$$)
Bài 4: Chuyển phân số $$ \frac{75}{100} $$ thành số thập phân.
$$ \frac{75}{100} = 0,75 $$
Bạn đã sẵn sàng cho những thử thách khó nhằn hơn chưa? Cố lên nào!
Bài 1: Tìm 3 giá trị của x sao cho: $$5,5 < x < 5,51$$
Ta có thể viết $$5,5 = 5,500$$ và $$5,51 = 5,510$$.
Vậy, các số ở giữa có thể là: $$5,501; 5,502; 5,503;...$$
Đáp án ví dụ: $$5,501; 5,505; 5,509$$
Bài 2: Viết các số sau theo thứ tự từ bé đến lớn: $$7,49; 8,01; 7,5; 7,409; 8,1$$
So sánh các số có phần nguyên là 7: $$7,409 < 7,49 < 7,5$$
So sánh các số có phần nguyên là 8: $$8,01 < 8,1$$
Đáp án: $$7,409; 7,49; 7,5; 8,01; 8,1$$
Bài 3: Tìm chữ số a, biết: $$9,2a8 < 9,231$$
Hai số có phần nguyên, hàng phần mười giống nhau.
Ở hàng phần trăm, ta cần so sánh $$a$$ với 3.
Để $$9,2a8 < 9,231$$, thì $$a$$ phải nhỏ hơn 3.
Đáp án: $$a$$ có thể là $$0, 1, 2$$.