Các bạn nhỏ hãy tưởng tượng có một chiếc hộp rỗng. **Thể tích** chính là toàn bộ "không gian" ở bên trong chiếc hộp đó. Nó cho chúng ta biết chiếc hộp có thể chứa được bao nhiêu thứ, ví dụ như bao nhiêu viên kẹo, bao nhiêu sữa, hay bao nhiêu không khí.
Để tìm thể tích của một hình hộp chữ nhật, chúng ta có một công thức siêu dễ nhớ:
Thể tích = Chiều dài × Chiều rộng × Chiều cao
$$ V = a \times b \times c $$
Trong đó **V** là thể tích, **a** là chiều dài, **b** là chiều rộng và **c** là chiều cao.
Một điều tuyệt vời là bạn có thể nhân các cạnh theo thứ tự nào cũng được, kết quả vẫn không thay đổi!
$$ (Dài \times Rộng) \times Cao = Dài \times (Rộng \times Cao) $$
Hãy chọn cách nào bạn thấy dễ nhất nhé!
Khi một hình hộp chữ nhật có cả 3 cạnh dài, rộng, cao BẰNG NHAU, nó sẽ trở thành một hình lập phương. Lúc này, công thức còn dễ hơn nữa!
Thể tích hình lập phương = Cạnh × Cạnh × Cạnh
$$ V = a \times a \times a $$
Cùng xem công thức này "lợi hại" như thế nào qua các ví dụ quen thuộc nhé!
Một hộp sữa giấy có chiều dài 6cm, rộng 4cm và cao 10cm. Hỏi thể tích của hộp sữa là bao nhiêu?
Bài giải:
Áp dụng công thức, ta có:
Thể tích \(V = a \times b \times c = 6 \times 4 \times 10\)
\(V = 24 \times 10 = 240 cm^3\)
Vậy hộp sữa chứa được 240 xăng-ti-mét khối sữa!
Một bể cá cảnh dài 8dm, rộng 5dm và cao 6dm. Hỏi cần bao nhiêu lít nước để đổ đầy bể? (Gợi ý: \(1 dm^3 = 1 L\))
Bài giải:
Thể tích của bể cá là:
\(V = 8 \times 5 \times 6 = 240 dm^3\)
Vì \(1 dm^3\) đúng bằng \(1\) lít, nên bể cá cần 240 lít nước để đổ đầy.
Cảnh báo: \(a + b + c\) không phải là thể tích! Phép cộng chỉ cho chúng ta tổng độ dài các cạnh thôi. Để tính không gian bên trong, chúng ta bắt buộc phải dùng **phép nhân**.
Cảnh báo: \(Dài \times Rộng\) chỉ là **diện tích mặt đáy** (giống như một tờ giấy phẳng). Muốn có thể tích, chúng ta phải nhân thêm **chiều cao** để tạo thành một khối hộp hoàn chỉnh.
Cảnh báo: Tất cả các cạnh phải cùng một đơn vị đo trước khi nhân. Ví dụ, nếu chiều dài là 1m, chiều rộng là 50cm, bạn phải đổi 1m = 100cm trước rồi mới tính toán!
Câu 1: Một hộp bánh quy dài 20cm, rộng 15cm và cao 5cm. Tính thể tích của hộp bánh.
Thể tích = \(20 \times 15 \times 5 = 1500 cm^3\).
Câu 2: Tính thể tích hình hộp chữ nhật có a = 8m, b = 4m, c = 5m.
Thể tích = \(8 \times 4 \times 5 = 160 m^3\).
Câu 3: Một viên gạch có dạng hình hộp chữ nhật dài 22cm, rộng 10cm, cao 6cm. Thể tích viên gạch là bao nhiêu?
Thể tích = \(22 \times 10 \times 6 = 1320 cm^3\).
Câu 1: Một thùng hàng có thể tích 24 \(m^3\). Biết chiều dài là 4m, chiều rộng là 3m. Tìm chiều cao của thùng hàng.
Ta có: \(V = a \times b \times c\)
Suy ra: \(c = V \div (a \times b)\)
Diện tích mặt đáy là: \(4 \times 3 = 12 m^2\).
Chiều cao là: \(24 \div 12 = 2 m\).
Câu 2: Một căn phòng dài 5m, rộng 4m, cao 3.5m. Người ta muốn lắp một máy lạnh phù hợp cho phòng có thể tích dưới 80 \(m^3\). Hỏi máy lạnh đó có phù hợp với căn phòng này không?
Thể tích căn phòng là: \(5 \times 4 \times 3.5 = 70 m^3\).
Vì \(70 m^3\) nhỏ hơn \(80 m^3\), nên máy lạnh đó **hoàn toàn phù hợp**.