Các con có bao giờ thấy một tấm bản đồ kho báu chưa? 🗺️ Nó là một hình vẽ thu nhỏ của cả một hòn đảo lớn. Tỉ lệ bản đồ giống như một câu thần chú, cho chúng ta biết hòn đảo đó đã được "thu nhỏ" lại bao nhiêu lần.
Tỉ lệ thường được viết là $1:1000$ hoặc $\frac{1}{1000}$.
Điều này có nghĩa là: 1 cm trên bản đồ sẽ bằng 1000 cm ở ngoài đời thật đó!
Ta lấy độ dài trên bản đồ nhân với số ở sau dấu hai chấm.
Ví dụ: Trên bản đồ tỉ lệ 1:20.000, quãng đường từ nhà đến trường dài 5cm. Hỏi ngoài đời thật dài bao nhiêu mét?
Ta lấy độ dài thật chia cho số ở sau dấu hai chấm.
Lưu ý: Phải đổi độ dài thật về cùng đơn vị với độ dài trên bản đồ (thường là cm) trước khi chia nhé!
Ví dụ: Con sông dài 10km. Trên bản đồ tỉ lệ 1:100.000, con sông đó dài bao nhiêu cm?
Bẫy số 1: Quên đổi đơn vị
Khi tìm độ dài trên bản đồ, các bạn hay quên đổi độ dài thật từ km, m về cm. Thế là kết quả bị sai ngay!
Cách né bẫy: Luôn tự hỏi: "Mình đã đổi về cùng đơn vị cm chưa?" trước khi làm phép tính.
Bẫy số 2: Nhầm lẫn phép tính
Thay vì lấy độ dài trên bản đồ NHÂN với mẫu số tỉ lệ để tìm độ dài thật, các bạn lại làm phép CHIA.
Cách né bẫy: Nhớ rằng độ dài thật luôn lớn hơn rất nhiều, nên chúng ta phải dùng phép nhân để "phóng to" nó ra.
Đổi độ dài thật: $150$ m $= 15.000$ cm.
Độ dài trên bản đồ: $15.000 \div 3000 = 5$ (cm).
Đổi: $50$ m $= 5000$ cm; $30$ m $= 3000$ cm.
Chiều dài trên bản đồ: $5000 \div 1000 = 5$ (cm).
Chiều rộng trên bản đồ: $3000 \div 1000 = 3$ (cm).
Diện tích trên bản đồ: $5 \times 3 = 15$ ($cm^2$).