Hồ sơ Triết gia
Hy Lạp Cổ đại

Khám phá những ý tưởng lớn đầu tiên về vũ trụ và con người


Người Hy Lạp cổ đại không chấp nhận thế giới như huyền thoại kể lại. Họ dùng lý trí để hỏi: "Thế giới làm từ gì?" và "Tại sao nó tồn tại?". Đây là sự khởi đầu của khoa học và triết học phương Tây.

Phần I

Những Nhà Tư Tưởng Đầu Tiên

Thế giới được tạo ra từ chất liệu gì?

1. Bộ ba Miletus: Tìm kiếm Nguyên tố gốc

Thales
k. 625–545 TCN

Nước là nguồn gốc.

Ông thấy nước có thể hóa lỏng, hóa đá, và hóa hơi. Nếu nước biến đổi được như vậy, nó có thể biến thành mọi thứ.

Anaximenes
k. 585–525 TCN

Không khí là nguồn gốc.

Không khí loãng thành lửa, đặc lại thành mây, nước, đất và đá.

Anaximander
k. 611–547 TCN

Cái vô hạn (The Boundless).

Chất cơ bản là một thứ bí ẩn, không giới hạn, sinh ra cả 4 nguyên tố.

2. Sự mở rộng: 4 Nguyên tố & Nguyên tử

Empedocles

4 Nguyên tố: Đất, Nước, Khí, Lửa kết hợp dưới tác động của Tình yêu và Xung đột.

Democritus

Thuyết Nguyên tử: Thế giới làm từ những hạt tí hon không thể phân chia (Atom). Mọi thứ chỉ là các cụm nguyên tử.

3. Cuộc Tranh Luận Vĩ Đại

Heraclitus

"Vạn vật đều chảy"

Không có gì đứng yên. Bạn không thể tắm hai lần trên cùng một dòng sông.

Parmenides

"Cái Một Bất Biến"

Thay đổi chỉ là ảo giác. Thực tại là duy nhất và vĩnh cửu. "Hư vô" không thể tồn tại.

Phần II

Những Người Khổng Lồ Của Athens

Từ Vũ trụ chuyển sang Con người

Socrates

k. 470–399 TCN

Bậc thầy của những câu hỏi

"Tôi không thể dạy ai bất cứ điều gì. Tôi chỉ có thể khiến họ suy nghĩ."

Phương pháp Socrates: Không giảng bài, chỉ đặt câu hỏi để người khác tự nhận ra mâu thuẫn.

Biết mình không biết: Sự khôn ngoan thật sự là thừa nhận sự thiếu hiểu biết của mình.

Cái chết: Chấp nhận uống thuốc độc để bảo vệ quan điểm về sự thật.

Plato

k. 428–348 TCN

Thế giới của Ý niệm (Forms)

Thuyết Ý niệm: Thế giới ta thấy chỉ là cái bóng không hoàn hảo. Thực tại thật sự nằm ở "Thế giới Ý niệm" vĩnh cửu.

Ngụ ngôn Hang động:

Chúng ta giống như tù nhân trong hang, chỉ nhìn thấy cái bóng trên tường và tưởng đó là thật. Triết học giúp ta quay lại nhìn thấy ánh sáng mặt trời (Sự thật).

Aristotle

384–322 TCN

Nhà tư tưởng Thực tế

Khác với thầy Plato, Aristotle tin rằng thực tại nằm ở ngay đây và bây giờ, trong thế giới vật chất.

4 Nguyên nhân để hiểu một sự vật:

1. Vật chất:
Làm bằng gì? (Gỗ)
2. Hình thức:
Thiết kế gì? (Bản vẽ)
3. Tác động:
Ai làm? (Thợ xây)
4. Cứu cánh:
Mục đích? (Để ở)
Phần III

Di Sản Của Những Câu Hỏi

Giá trị không nằm ở câu trả lời (Nước, Khí...), mà nằm ở hành động đặt câu hỏi.


Khoa học hạt nhân

Khoa học nhận thức

Đạo đức học